W skrócie

Z badań nad migreną:

Ból głowy z nadużywania leków widoczny w rezonansie mózgu?

W chińskim badaniu rezonansem u osób z migreną, które przyjmowały więcej leków przeciwbólowych, widać było więcej poszerzonych przestrzeni wokół naczyń mózgu i nieco mniejszy hipokamp. To obserwacja na niewielkiej grupie, jeszcze nie narzędzie do diagnozy.

Ból głowy z nadużywania leków pojawia się, gdy leki przeciwbólowe bierze się zbyt często i same zaczynają podtrzymywać ból. Zbadano 149 osób: zdrowych, z migreną bez leków, z umiarkowanym ich użyciem oraz z bólem z nadużywania. Przestrzenie wokół naczyń, związane z „oczyszczaniem” mózgu, były tym większe, im więcej leków ktoś przyjmował. Hipokamp (struktura ważna dla pamięci) był mniejszy we wszystkich grupach z migreną, najbardziej przy nadużywaniu. Oba pomiary razem odróżniały osoby z nadużywaniem leków od zdrowych tylko umiarkowanie dobrze. Zdjęcie zrobiono raz, więc nie wiadomo, czy to leki zmieniają mózg, czy odwrotnie.

Źródło: Li et al. Pain Ther. 2026

Nowe leki na migrenę poza CGRP - co jest w drodze

Leki działające na CGRP nie pomagają wszystkim, dlatego naukowcy szukają kolejnych celów. Najdalej zaszły prace nad PACAP; reszta pomysłów jest jeszcze na etapie laboratorium lub pierwszych badań.

CGRP to białko biorące udział w napadzie migreny i na nim opiera się najnowsza generacja leków. Przegląd przygotowany przez amerykańskich i brytyjskich specjalistów zbiera, co może przyjść po nich. PACAP to inne białko, które wywołuje ból głowy niezależnie od CGRP. W dwóch badaniach drugiej fazy (próbach na chorych, poprzedzających te największe) przeciwciało blokujące PACAP zmniejszało częstość migreny. Dalej w kolejce są m.in. układ endokannabinoidowy (własne substancje organizmu podobne do tych z konopi) oraz ścieżki, które wydają się działać inaczej u kobiet i u mężczyzn. To przegląd, nie nowe badanie, i żaden z tych leków nie jest jeszcze dostępny.

Źródło: Della Pietra et al. Headache. 2026

Migrena przedsionkowa a pamięć i koncentracja

Osoby z migreną przedsionkową, czyli taką, w której głównym objawem są zawroty głowy, wypadały w testach uwagi i pamięci podobnie jak osoby ze zwykłą migreną. Obie grupy radziły sobie nieco gorzej niż zdrowi.

W tureckim badaniu 97 osób - z migreną przedsionkową, z migreną bez zawrotów i zdrowych, w podobnym wieku i z podobnym wykształceniem - rozwiązywało jednego dnia serię testów, m.in. powtarzanie ciągów cyfr i zadania wymagające skupienia. Obie grupy z migreną miały też wyższy poziom lęku. Po uwzględnieniu innych czynników przy migrenie przedsionkowej słabiej wypadał test skupienia uwagi, a przy zwykłej - powtarzanie cyfr. Mimo że układ równowagi ma swój udział w myśleniu, zawroty nie wiązały się z wyraźnie większymi trudnościami. Grupy były małe, a testy wykonano tylko raz, więc to raczej wskazówka niż pewny wynik.

Źródło: Dere et al. J Vestib Res. 2026

Terapia genowa osłabiła u gryzoni falę depolaryzacji związaną z migreną

Wprowadzenie do kory mózgowej gryzoni genu kanału potasowego kilkukrotnie osłabiło korową falę depolaryzacji, która leży u podłoża migreny. To eksperyment na zwierzętach, bardzo daleki od leczenia ludzi.

Korowa fala depolaryzacji to przesuwające się po korze mózgu chwilowe „wyłączenie” neuronów. Towarzyszy migrenie, często pojawia się przy napadach padaczki, a po udarze wiąże się z gorszym rokowaniem. Rosyjscy naukowcy użyli zmodyfikowanego wirusa jako nośnika, by w wybranym miejscu kory zwierząt komórki nerwowe wytwarzały dodatkowy kanał potasowy - rodzaj „zaworu”, który wycisza pobudzony neuron. Fala depolaryzacji stała się kilka razy słabsza, a w skrawkach mózgu rozchodziła się wolniej; zmalała też aktywność przypominająca napady padaczkowe. Pojawił się jednak skutek uboczny: w skrawkach aktywność padaczkowa wracała po fali szybciej. Na razie to dowód, że taki mechanizm w ogóle da się uruchomić, a nie kandydat na lek.

Źródło: Oblasov et al. Gene Ther. 2026

Migrena przy chorobach mitochondrialnych: dotyka mniej więcej co drugiej osoby

Wśród osób z rzadkimi chorobami mitochondrialnymi migrena w ciągu roku pojawiała się u prawie połowy - ponad pięć razy częściej niż w ogólnej populacji. To kolejna poszlaka, że zaburzone wytwarzanie energii w komórkach ma coś wspólnego z migreną, ale nie oznacza, że za zwykłą migreną stoi choroba mitochondriów.

Mitochondria to „elektrownie” komórek. W chorobach mitochondrialnych działają wadliwie, co może uszkadzać mózg i mięśnie. W siedmiu chińskich ośrodkach wypytano o bóle głowy 48 osób z genetycznie potwierdzoną taką chorobą. Migrenę w ostatnim roku miały 23 z nich (48%), wobec około 9% w populacji ogólnej. Częściej chorowały osoby z padaczką oraz z podwyższonym w spoczynku stężeniem mleczanu we krwi - substancji, która gromadzi się, gdy komórki gorzej wytwarzają energię. W jednej z odmian choroby, zwanej MELAS, najsilniejszą migrenę, często z aurą, miały osoby, u których ostry ból głowy towarzyszył napadom padaczki lub objawom neurologicznym. Grupa była mała, a dane zebrano jednorazowo, więc to obserwacja, nie dowód mechanizmu.

Źródło: Yan et al. Headache. 2026

Zamartwianie się migreną idzie w parze z większym obciążeniem emocjonalnym

W ankiecie wśród 230 dorosłych z migreną z Pakistanu osoby bardziej zaniepokojone swoją chorobą zgłaszały większe obciążenie emocjonalne. To zdjęcie jednej chwili, więc nie wiadomo, co jest tu przyczyną, a co skutkiem.

Uczestników z rozpoznaną migreną zebrano przez internet w Lahaurze; dwie trzecie stanowili mężczyźni, w większości w wieku 18-25 lat. Za przyczynę swoich napadów najczęściej uważali stres, lęk i napięcie. Kobiety i osoby bez pracy odczuwały większy ciężar emocjonalny migreny. Im dłużej ktoś chorował, tym silniejsze było przekonanie, że choroba jest na stałe, a częstsze napady szły w parze z większym niepokojem. Autorzy widzą w tym argument za edukacją pacjentów o chorobie, ale sama ankieta nie sprawdzała, czy taka pomoc coś zmienia.

Źródło: Yaseen et al. J Epidemiol Glob Health. 2026

Morfologia krwi przy migrenie: niewielkie zmiany, bez wartości diagnostycznej

Zwykła morfologia krwi nie odróżniała osób z migreną od zdrowych. Niektóre wskaźniki zapalne zmieniały się w czasie napadu, ale to obserwacja dla naukowców, nie test dla pacjentów.

W Turcji porównano krew 53 osób z migreną epizodyczną i 53 zdrowych osób w podobnym wieku, u chorych pobierając ją w czasie napadu i między napadami. Niedojrzałe granulocyty, czyli młode białe krwinki świadczące o pobudzeniu szpiku, występowały u chorych podobnie licznie jak u zdrowych. Co ciekawe, niższy ich poziom szedł w parze z częstszymi bólami głowy i większym wpływem migreny na codzienność. W czasie napadu kilka wskaźników wyliczanych z morfologii przesuwało się w stronę stanu zapalnego, a parametry płytek krwi rosły, ale słabo odróżniały chorych od zdrowych. Przy tak małej grupie to trop do dalszych badań, który nic nie zmienia w diagnozowaniu migreny.

Źródło: Bildirici et al. Ideggyogy Sz. 2026

Chińskie zioła na migrenę przewlekłą: na razie tylko u szczurów

Tradycyjna chińska mieszanka dwóch kłączy zmniejszała nadwrażliwość na ból u szczurów z modelem migreny przewlekłej. Nikt nie sprawdzał jej u ludzi, więc nie jest to powód, by sięgać po takie zioła.

Mieszanka nazywana Xiongfu składa się z kłączy dwóch roślin: Chuanxiong (z rodzaju lubczyk) i cibory, a w medycynie chińskiej stosuje się ją przy migrenie od czasów dynastii Ming. Naukowcy z Pekinu wywoływali u szczurów stan przypominający migrenę przewlekłą, podając substancje zapalne na oponę twardą, czyli osłonkę mózgu. Po mieszance zwierzęta słabiej reagowały na ucisk i ciepło, a w ich układzie nerwowym było mniej oznak zapalenia i słabiej pobudzony mikroglej, czyli komórki odpornościowe mózgu. Najbardziej obiecującym składnikiem w hamowaniu zapalenia okazał się Z-ligustilid, który w dużej ilości docierał do mózgu szczurów.

Szczur z wywołanym w laboratorium bólem to nie człowiek z migreną, a skuteczność i bezpieczeństwo tej mieszanki u ludzi pozostają niezbadane.

Źródło: Zhang et al. J Ethnopharmacol. 2026

Mutacja migreny hemiplegicznej a cukier we krwi - wynik z badań na myszach

Myszy z mutacją genu związaną z migreną hemiplegiczną z wiekiem gorzej radziły sobie z cukrem, bo ich wątroba słabiej go pobierała. U ludzi nikt tego jeszcze nie sprawdzał.

Migrena hemiplegiczna to rzadka odmiana migreny, w której aurze towarzyszy przejściowe osłabienie jednej strony ciała. Jedna z jej postaci wiąże się z mutacją w pompie sodowo-potasowej, białku ważnym dla procesów w komórce, które wymagają dużo energii. Duńscy naukowcy badali myszy z taką mutacją. Młode zwierzęta radziły sobie z cukrem normalnie, ale w wieku 8 miesięcy miały już nietolerancję glukozy - ich organizm słabiej przetwarzał cukier. Wątroba pobierała mniej cukru, a jej mitochondria, „elektrownie” komórek, działały gorzej. Mięśnie i wydzielanie insuliny działały prawidłowo.

To ciekawy trop, że ta mutacja może dotykać nie tylko mózgu. Wynik dotyczy jednak myszy i nie mówi, czy osoby z migreną hemiplegiczną mają większe ryzyko problemów z cukrem.

Źródło: Staehr et al. Acta Physiol (Oxf). 2026

Profilaktyka migreny: tabletka czy zastrzyk? Co wybierali pacjenci w Japonii

Pytani o leki zapobiegające migrenie, które działają na CGRP, pacjenci z Japonii najbardziej cenili to, czy lek pozwoli im normalnie funkcjonować na co dzień. Drugie miejsce zajęła forma podania - tabletki wygrywały z zastrzykami.

W ankiecie internetowej wzięły udział 324 osoby z migreną, które miały średnio osiem dni z migreną w miesiącu. Wybierały między przygotowanymi zestawami cech leczenia: jak bardzo zmniejsza liczbę napadów, jak szybko działa, jak wpływa na codzienne zajęcia, jak często daje skutki uboczne lub odczyny w miejscu wkłucia i w jakiej postaci się go przyjmuje. Codzienne funkcjonowanie okazało się ważniejsze nawet od tego, o ile spadnie liczba napadów.

To wybory na papierze, w scenariuszach ułożonych przez badaczy, a nie decyzje o prawdziwym leczeniu. Część autorów to pracownicy firmy farmaceutycznej. Nie zmienia to niczego w tym, który lek jest dla kogoś najlepszy.

Źródło: Igarashi et al. Neurol Ther. 2026

Leki anty-CGRP a gojenie kości: co wiadomo, a czego jeszcze nie

CGRP, białko blokowane przez nowoczesne leki zapobiegające migrenie, pomaga też w gojeniu kości - przynajmniej w doświadczeniach na zwierzętach i komórkach. U ludzi nie ma dowodów, by z tego powodu zmieniać leczenie migreny.

Przegląd zebrał badania nad rolą CGRP w kościach, stawach i ścięgnach. W laboratorium białko to sprzyja tworzeniu kości i zrastaniu się złamań, a jego zablokowanie u zwierząt utrudniało powstawanie kostniny, czyli „spoiny” łączącej odłamy. Jednocześnie CGRP podsyca ból w chorobie zwyrodnieniowej stawów i ścięgien. Mimo to przeciwciało anty-CGRP stosowane w migrenie, sprawdzone w badaniu u osób ze zwyrodnieniem kolana, nie zmniejszyło ich dolegliwości.

Danych od ludzi jest bardzo mało: krótkie pomiary we krwi, pojedyncze opisy przypadków i trwające badania. Nikt nie wykazał, że leki anty-CGRP spowalniają zrastanie złamań u pacjentów, więc to na razie pytanie otwarte, a nie ostrzeżenie.

Źródło: Baral et al. Calcif Tissue Int. 2026

Zawroty głowy przy zmianie pozycji: kiedy to nie błędnik, tylko mózg

Zawroty pojawiające się przy obracaniu się w łóżku czy schylaniu zwykle mają łagodną przyczynę w uchu wewnętrznym. Francuscy lekarze opisali jednak sześć osób, u których za takimi objawami stał mózg - w jednym przypadku migrena przedsionkowa.

Wszystkie te osoby, w wieku od 18 do 85 lat, skierowano najpierw na rehabilitację z rozpoznaniem łagodnych napadowych położeniowych zawrotów głowy, czyli kłopotu z drobinkami w błędniku. Przy dokładnym badaniu pojawiły się jednak sygnały ostrzegawcze, które nie pasowały do tej diagnozy. Rezonans magnetyczny mózgu pokazał u nich m.in. guzy móżdżku, udar pnia mózgu, ucisk naczynia na nerw oraz migrenę przedsionkową, czyli postać migreny, w której głównym objawem są zawroty. Dzięki temu uniknięto niepotrzebnych manewrów ustawiania głowy, którymi leczy się kłopoty z błędnikiem, a w przypadku udaru i guzów leczenie mogło ruszyć szybko.

To tylko sześć opisanych przypadków, a nie dowód, jak często tak bywa. Jeśli jednak zawrotom przy zmianie pozycji towarzyszą nietypowe objawy, to powód, by ocenił je neurolog.

Źródło: Legois et al. Radiol Case Rep. 2026

Ważne: treści publikowane na Migrenicy.pl mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują porady lekarskiej, diagnozy ani terapii. W przypadku problemów zdrowotnych skonsultuj się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym specjalistą.

Newsletter Migrenicy.pl

Na start: 3 wiadomości powitalne w pierwszym tygodniu po potwierdzeniu zapisu. Później raz lub dwa razy w miesiącu: nowe artykuły, narzędzia i darmowe materiały. Wypiszesz się jednym kliknięciem.

Zapisując się akceptujesz politykę prywatności. Wysyłamy maile tylko po potwierdzeniu zapisu.