Co wiadomo z badań
Przegląd badań z 2023 roku podsumowuje stan wiedzy tak: osoby z migreną palą częściej niż osoby bez migreny, a sami chorzy uważają, że palenie nasila napady. Autorki zaznaczają jednocześnie, że w wiedzy o tytoniu i migrenie jest wiele luk, a pomoc w rzuceniu palenia rzadko bywa częścią zaleceń w leczeniu migreny [1].
Czy palenie jest przyczyną migreny? Tu wyniki są niejednoznaczne. Norweska analiza genetyczna obejmująca ponad 58 tysięcy osób (badanie HUNT) nie potwierdziła silnego związku przyczynowego między liczbą wypalanych papierosów a bólami głowy, w tym migreną [2]. Z kolei późniejsza analiza danych z Finlandii i Wielkiej Brytanii wskazała, że genetyczna skłonność do rozpoczęcia palenia wiąże się z nieco wyższym ryzykiem migreny (iloraz szans 1,15) [3]. Oba badania korzystają z metody pośredniej, tzw. randomizacji mendlowskiej, więc pokazują kierunek, a nie ostateczny dowód.
Dym jako wyzwalacz napadu
W dużym amerykańskim badaniu obejmującym 1207 osób z migreną dym wskazało jako wyzwalacz napadów 35,7% badanych, a perfumy lub inne zapachy 43,7% [4]. Badanie nie rozróżniało rodzajów dymu ani tego, czy ktoś pali sam, czy przebywa wśród palących.
W niewielkiej hiszpańskiej ankiecie wśród studentów medycyny paliło 17 z 58 osób z migreną. 12 z nich uważało, że palenie nasila migrenę, a 10, że wywołuje napady [5]. To mała próba oparta na własnych odczuciach, ale zgodna z tym, co zgłaszają pacjenci.
Wyzwalacze są sprawą indywidualną. Jeśli podejrzewasz, że dym wywołuje u Ciebie napady, sprawdź to w dzienniczku migrenowym: zapisuj napady i sytuacje, które je poprzedzały. Więcej o tym, jak działają wyzwalacze, przeczytasz w artykule Zwiastuny i wyzwalacze migreny.
Migrena z aurą, palenie i udar
To najlepiej udokumentowana część tematu. Według metaanalizy opublikowanej w BMJ migrena z aurą wiąże się z około dwukrotnie wyższym ryzykiem udaru niedokrwiennego (ryzyko względne 2,16), a ryzyko to dodatkowo rośnie u osób palących i u kobiet stosujących doustną antykoncepcję [6].
W amerykańskim badaniu kobiet w wieku 15-49 lat te z prawdopodobną migreną z aurą wzrokową, które paliły i stosowały doustną antykoncepcję, miały około siedmiokrotnie wyższe szanse udaru niż kobiety z taką samą migreną, które nie paliły i nie stosowały antykoncepcji doustnej [7]. Przedział ufności był szeroki (1,3-22,8), więc dokładna wielkość tego ryzyka jest niepewna.
Udar u młodych osób jest rzadki, dlatego nawet kilkukrotnie wyższe ryzyko względne nadal oznacza niskie ryzyko dla pojedynczej osoby. Palenie jest jednak czynnikiem, na który masz wpływ. Jeśli masz migrenę z aurą i palisz, zwłaszcza gdy stosujesz antykoncepcję hormonalną, porozmawiaj o tym z lekarzem. Zobacz też: Antykoncepcja a ryzyko udaru u kobiet z migreną z aurą.
Czy rzucenie palenia zmniejszy liczbę napadów?
Tego jeszcze nie wiadomo. Autorki przeglądu z 2023 roku podkreślają, że potrzebne są badania, które sprawdzą, czy pomoc w rzuceniu palenia poprawia przebieg migreny [1].
Ostrożności uczy przykład klasterowego bólu głowy, innej choroby niż migrena. Większość chorych pali, a palący mają cięższy przebieg, ale w ankiecie obejmującej 200 pacjentów większość byłych palaczy nie zauważyła zmiany bólów po rzuceniu palenia [8].
Nie warto więc oczekiwać, że migrena zniknie razem z papierosami. Rzucenie palenia ma natomiast dobrze poznane korzyści dla serca, naczyń i płuc, a przy migrenie z aurą usuwa jeden z czynników zwiększających ryzyko udaru. W rzuceniu palenia pomoże lekarz rodzinny lub poradnia antynikotynowa.
Najważniejsze
- Osoby z migreną palą częściej, a wiele z nich czuje, że palenie nasila napady.
- Dym jest wyzwalaczem napadów u części chorych, ale nie u wszystkich.
- Nie ma pewności, czy palenie powoduje migrenę ani czy rzucenie palenia zmniejsza liczbę napadów.
- Przy migrenie z aurą palenie dodatkowo zwiększa ryzyko udaru, szczególnie w połączeniu z doustną antykoncepcją.
MR
Źródła
- Weinberger AH, Seng EK. The Relationship of Tobacco Use and Migraine: A Narrative Review. Curr Pain Headache Rep. 2023;27(4):39-47. doi:10.1007/s11916-023-01103-8
- Johnsen MB i wsp. The causal role of smoking on the risk of headache. A Mendelian randomization analysis in the HUNT study. Eur J Neurol. 2018;25(9):1148-e102. doi:10.1111/ene.13675
- Yuan S, Daghlas I, Larsson SC. Alcohol, coffee consumption, and smoking in relation to migraine: a bidirectional Mendelian randomization study. Pain. 2022;163(2):e342-e348. doi:10.1097/j.pain.0000000000002360
- Kelman L. The triggers or precipitants of the acute migraine attack. Cephalalgia. 2007;27(5):394-402. doi:10.1111/j.1468-2982.2007.01303.x
- López-Mesonero L i wsp. Smoking as a precipitating factor for migraine: a survey in medical students. J Headache Pain. 2009;10(2):101-103. doi:10.1007/s10194-009-0098-2
- Schürks M i wsp. Migraine and cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2009;339:b3914. doi:10.1136/bmj.b3914
- MacClellan LR i wsp. Probable migraine with visual aura and risk of ischemic stroke: the Stroke Prevention in Young Women Study. Stroke. 2007;38(9):2438-2445. doi:10.1161/STROKEAHA.107.488395
- Ferrari A i wsp. Impact of continuing or quitting smoking on episodic cluster headache: a pilot survey. J Headache Pain. 2013;14(1):48. doi:10.1186/1129-2377-14-48
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.