Eletryptan należy do tryptanów - grupy leków, po które sięga się w trakcie napadu migreny. Ma jednak swój słaby punkt. Po połknięciu tabletki spora część substancji czynnej nie dociera do krwiobiegu, bo zostaje rozłożona już w wątrobie, zanim zacznie działać. Fachowo nazywa się to efektem pierwszego przejścia, a w praktyce oznacza, że tylko część dawki faktycznie pracuje. Biodostępność - czyli ten odsetek leku, który realnie trafia do organizmu - pozostaje przez to ograniczona.
Stąd pytanie, które postawili sobie badacze z kilku indyjskich uczelni farmaceutycznych: a gdyby podać eletryptan inaczej, przez skórę, i po prostu ominąć wątrobę?
Jak miałoby to działać
Pomysł opiera się na dwóch warstwach. Najpierw cząsteczki eletryptanu zamknięto w nanocząsteczkach lipidowych (ang. solid lipid nanoparticles, SLN) - drobniutkich kuleczkach tłuszczowych. W zoptymalizowanej wersji miały one zaledwie 165,5 nanometra średnicy i utrzymywały w sobie 63,25% leku (to tzw. sprawność enkapsulacji, czyli miara tego, ile substancji udało się skutecznie uwięzić w nośniku).
Te nanocząsteczki osadzono następnie w mikroigłach - maleńkich igiełkach zintegrowanych z plastrem, które bezboleśnie nakłuwają wierzchnią warstwę naskórka i wpuszczają lek w głąb skóry. Sam plaster zawierał 93,65% deklarowanej ilości leku i oddawał ją stopniowo: 89,67% (z dokładnością ±1,03 punktu procentowego) w ciągu 24 godzin. Autorzy odnotowali też, że igły dobrze wnikały w skórę.
Co pokazały zwierzęta
W badaniach na modelach zwierzęcych system dał trzy efekty, które w migrenie liczą się najbardziej:
- działanie przeciwbólowe (antynociceptywne) - wyraźnie mniejszą reaktywność na ból;
- działanie przeciwlękowe (anksjolityczne) - mniejszy lęk;
- zmniejszenie nadwrażliwości na światło (działanie przeciwfotofobiczne) - czyli jednego z najbardziej dokuczliwych objawów napadu.
Zdaniem autorów świadczy to o tym, że lek podany przez skórę skutecznie dociera do mózgu. To istotne, bo pokazuje, że transdermalna droga nie jest tu tylko teoretyczną wygodą - w modelu zwierzęcym przekładała się na realne efekty.
Dlaczego to może mieć znaczenie dla pacjentów
Trzeba od razu powiedzieć rzecz najważniejszą: to badanie przedkliniczne, w całości na zwierzętach. Do plastra, który ktoś mógłby kupić w aptece, droga jest długa - wiedzie przez badania bezpieczeństwa, kolejne fazy badań klinicznych na ludziach i rejestrację leku. Wiele obiecujących pomysłów na tej trasie odpada.
Mimo to kierunek jest sensowny. Jedną z większych bolączek leczenia ostrego napadu są nudności i wymioty, których doświadcza wielu chorych. Dla takiej osoby tabletka bywa bezużyteczna - albo nie da się jej przełknąć, albo wraca, zanim się wchłonie. Podanie leku przez skórę ten problem omija. Do tego mikroigły są bezbolesne i nie wymagają zastrzyku ani fachowej pomocy, co autorzy stawiają jako zaletę wobec iniekcji.
Warto przy tym zachować ostrożność co do zakresu wniosków. Badanie dotyczyło wyłącznie eletryptanu - nie wiadomo, czy ten sam mechanizm sprawdziłby się przy innych tryptanach czy innych lekach na migrenę.
Jeśli rozpoznajesz u siebie problem z przyjmowaniem tabletek podczas napadu - nudności, wymioty, brak efektu leków doustnych - to dobry temat na rozmowę z neurologiem o alternatywnych formach podania, na przykład o iniekcjach. Plaster z mikroigłami pozostaje na razie pomysłem z laboratorium.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.