Pytanie brzmi prosto, a od lat budzi niepokój: czy mając migrenę z aurą, można bezpiecznie sięgać po dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne? Migrena z aurą to odmiana migreny, w której bólowi głowy towarzyszą lub go poprzedzają przejściowe objawy neurologiczne - aura, najczęściej zaburzenia widzenia czy mrowienie. Złożona antykoncepcja hormonalna (po angielsku COC, combined oral contraceptives) zawiera dwa hormony: estrogen i progestagen. To właśnie estrogenowy składnik bywa wiązany z teoretycznie podwyższonym ryzykiem udaru niedokrwiennego, dlatego wytyczne w wielu krajach radzą u kobiet z migreną z aurą zachować ostrożność lub odradzają COC, kierując je raczej ku preparatom wyłącznie progestagenowym (po angielsku POP, progestogen-only pill).
Problem w tym, że ostrożność tę opierano na ryzyku względnym - mówiącym, o ile procent coś rośnie - rzadziej zaś na pytaniu, jak wiele konkretnych przypadków udaru to naprawdę oznacza. Właśnie w te bezwzględne liczby celuje nowe badanie.
Jak je przeprowadzono
Zespół z Bostonu (praca ukazała się 7 maja 2026 roku w piśmie „Obstetrics and Gynecology”) sięgnął po brytyjską dokumentację medyczną z lat 2000-2024. Wśród osób w wieku 15-49 lat wybrano te, które miały rozpoznaną migrenę z aurą, nie przebyły wcześniej udaru i zaczynały stosować albo złożoną antykoncepcję (COC), albo preparat wyłącznie progestagenowy (POP). Następnie przez rok sprawdzano, u ilu z nich wystąpił udar niedokrwienny - czyli spowodowany zamknięciem naczynia, a nie jego pęknięciem.
Co się okazało
Wyniki w obu grupach były uderzająco zbliżone. Roczne ryzyko udaru niedokrwiennego wyniosło 17,36 na 100 000 osób wśród stosujących COC i 17,62 na 100 000 wśród stosujących POP. Ważona różnica między grupami to 9,53 przypadku na 100 000, z przedziałem ufności 95% od −38,65 do 57,71. Tak szeroki przedział, obejmujący zero, oznacza, że różnica nie jest statystycznie istotna - nie da się jej odróżnić od przypadku.
Mówiąc inaczej: w obu grupach na 100 000 kobiet rocznie udaru doznaje mniej niż osiemnaście. To około 0,017 procent. Autorzy podsumowują, że w tej populacji w wieku rozrodczym ryzyko udaru jest ogólnie niskie i podobne niezależnie od wybranej formy antykoncepcji.
Warto pamiętać, że to badanie obserwacyjne, a nie eksperyment z losowym przydziałem do grup. Lekarze mogli świadomie częściej proponować POP osobom z dodatkowymi czynnikami ryzyka, co potrafi zaburzyć porównanie - autorzy starali się to wyrównać metodami statystycznymi (stąd „ważona” różnica), lecz tego rodzaju danych nigdy nie czyta się tak pewnie jak wyników badania z randomizacją.
Co to zmienia w praktyce
To nie jest zachęta, by każda osoba z migreną z aurą sięgała po dwuskładnikowe tabletki na własną rękę. Jest to natomiast realny argument, by rozmowę o antykoncepcji prowadzić w kategoriach konkretnych liczb, a nie samego ostrzeżenia. Skoro bezwzględne ryzyko jest niskie i zbliżone w obu grupach, decyzja może mocniej uwzględniać indywidualną sytuację: pozostałe czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, takie jak nadciśnienie, palenie tytoniu, cukrzyca czy otyłość, oraz preferencje samej pacjentki. Autorzy widzą w swoich wynikach materiał właśnie do takiej wspólnej decyzji lekarza i pacjentki.
Kiedy porozmawiać z lekarzem: Jeśli masz migrenę z aurą i rozważasz dobór lub zmianę antykoncepcji, omów to z ginekologiem lub neurologiem - wspomnij o charakterze migreny (czy występuje aura) i o innych czynnikach ryzyka udaru, takich jak palenie czy nadciśnienie. Nagły, nietypowo silny ból głowy, inny niż zwykła migrena, zawsze wymaga pilnej konsultacji.
O tym, jak wahania hormonów w cyklu wpływają na napady, piszemy w artykule o migrenie menstruacyjnej.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.